Chronische stress en slapeloosheid

Een kwart tot een derde van de bevolking in de westerse wereld heeft moeite om in slaap te vallen of om in slaap te blijven. Tien procent van de bevolking heeft chronische slaapklachten (slapeloosheid, oftewel insomnia ) en heeft daarvoor medische hulp nodig. Toch wordt insomnia onderschat maar het heeft  grote gevolgen voor zowel het individu als de maatschappij, omdat de kwaliteit van leven minder wordt evenals de prestaties op het werk.
Tijdens stress moet het lichaam in een hoge staat van alertheid worden gebracht en één van de overlevingsstrategieën is om de slaap te fragmenteren en niet een langdurige diepe slaap toe te staan maar een reeks kleine hazenslaapjes. De logica hiervoor is overduidelijk, als je huis in brand staat kun je maar beter  je dutje even uitstellen. Er zijn twee hoofdmechanismen die vanuit de stress de slaap fragmenteren. Allereerst is er de directe stressreactie die in de hersenen het hormoon CRH produceert,  waardoor in de hypofyse een hele serie hormonen wordt aangemaakt. Een belangrijk hormoon uit deze familie van stresshormonen uit de hypofyse is ACTH. ACTH stuurt de bijnier aan en zo worden Cortisol en adrenaline gemaakt. Daarnaast kan ACTH worden omgezet in het hormoon αMSH dat direct op het slaapmechanisme van de hersenen inwerkt. Zie figuur 4.

 

Figuur 4. Chronische stress en Imsomnia
De hormonen CRH, ACTH, αMSH en Cortisol veroorzaken hyperactiviteit en slapeloosheid. Gezond slapen remt het stresssysteem en dus ook de stresshormonen en hierdoor ontstaat bij insomnia een vicieuze cirkel, waarbij  door minder slaap  hogere hormoonspiegels verkregen worden en waardoor je minder slaap krijgt. Hierdoor gaan de hormonen weer omhoog  etc. etc.  Bij insomniapatiënten worden hogere concentraties ACTH en Cortisol gemeten in vergelijking tot personen zonder slaapproblemen. Vooral tijdens de avond en de eerste helft van de nacht stijgen de niveaus veel. Bij de patiënten die aangeven het minst te slapen, wordt ook het hoogste niveau Cortisol aangetroffen. Deze verhoogde hormoonspiegels zijn 24 uur per dag aanwezig en slapeloosheid is dus heel wat meer dan alleen slaaptekort.
Het tweede mechanisme is de verhoging  van Cortisol, die een directe activerende werking heeft op de hersenen. Dit is te zien aan de EEG-patronen (EEG = ElectroEncephaloGram) van insomniapatiënten, die een duidelijk afwijkend beeld vertonen. Normaal gesproken is er bij het inslapen een vermindering van hoge frequenties en zijn er juist meer lage frequenties op het EEG te zien. Bij mensen die aan insomnia lijden is er echter een patroon te zien dat duidt op hyperactiviteit:
  • Bij het inslapen zijn er meer hoge frequentie bètagolven te zien. Bètagolven zijn een teken voor het survivalmechanisme: het lichaam is in staat van paraatheid. Normaal gesproken worden deze golven dan ook geproduceerd als iemand gespannen of nerveus is. Het concentratievermogen en het geheugen nemen tijdens de productie van bètagolven af.
  • Bij het inslapen zijn er minder lage frequentie deltagolven te zien. Deze golven worden normaal geproduceerd wanneer iemand in diepe slaap is.
  • De hoeveelheid alfagolven is gedurende de hele dag lager. Iemand die alfagolven produceert, is ontspannen, maar toch alert. Insomniapatiënten kunnen zich dan ook minder goed concentreren en slechter dingen opnemen en onthouden. Ook worden ze hier angstiger en agressiever door.
  • Tijdens de slaap produceert iemand met insomnia meer bèta- en gammagolven en minder delta- en thetagolven . Voor een goede slaap zou dit juist andersom moeten zijn.
Chronische stress is een belangrijke veroorzaker van chronische slapeloosheid. Tegelijkertijd is stress ook weer een gevolg van slapeloosheid, waardoor patiënten in een vicieuze cirkel terechtkomen.

 

Bron

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: